آیا شما برای مبلمان اداری و دکوراسیون داخلی منزل خود به فکر جنس بهتر و مقرون به صرفه تری هستید؟ با نگاهی به وسایل ساخته شده از ام‌دی‌اف ، تخته سه‌لا و نئوپان این سؤال پیش می‌آید که این مواد چه تفاوتی با هم دارند؟ ممکن است تفاوت دقیق این سه نوع ماده مورد استفاده در طراحی دکوراسیون های مختلف را ندانید. بنابراین در این مقاله توضیح خواهیم داد که کدام یک از این سه نوع چوب می‌تواند مقرون به صرفه‌تر ومناسب‌تر باشد. همچنین درجات متفاوتی از ترکیبات چوبی متفاوت را بررسی می کنیم. برای این که خرید بهتری انجام داده و آگاهانه انتخاب کنید، باید با مزایا و معایب هریک از این مواد آشنایی کافی داشته باشید.

نئوپان چیست؟

اگر بخواهیم به ساده‌ترین شکل ممکن این تخته را معرفی کنیم، می‌توان گفت  نئوپان از فشردن خرده چوب‌های زائد، تراشه های چوب بری و یا حتی خاک اره و چسب تحت فشار و گرما ساخته می‌شود. برای این که محصول نهایی را ضد آب، ضد حریق و ضد پوسیدگی در مقابل حشرات باشد، در پروسه ی ساخت آن از مواد شیمیایی مثل: وکس، رنگ، عوامل مرطوب کننده و … استفاده می‌شود. بعد از این که رزین، مواد شیمیایی و تراشه های چوب با هم مخلوط شد، ترکیب نهایی که به صورت مایع است، به شکل صفحه در می‌آید. تراشه‌های چوب باید به صورت یکنواخت پخش شود تا محصول نهایی از نظر وزن متعادل و یکنواخت باشد. این محصول چند بار طی فرایند فشرده‌سازی قرار گرفته تا چوب و چسب هر چه بیشتر باهم مخلوط شوند تا محصول نهایی از استحکام بهتری برخوردار باشد. نئوپان OSB، که به معنی نئوپان با تراشه‌های چوب است، معروف ترین نوع نئوپان به حساب می‌آید. در این محصول تراشه‌های چوب کاملا قابل رؤیت است. بیشتر سازندگان مسکن برای کف و دیوارها از این نوع نئوپان استفاده می‌کنند.

مزایا و معایب نئوپان:

مزایا:

  • هزینه ی کم
  • وزن سبک
  • مناسب برای مبلمان آماده و از پیش ساخته شده

معایب:

  • استحکام کم، قادر به تحمل بار سنگین نیست.
  • به اندازه ی لوازم چوبی سازگار با محیط زیست نیست.
  • تحت تأثیر رطوبت باد می‌کند و یا رنگ آن از بین می‌رود.

معرفی ام‌دی‌اف (MDF) و انواع آن

این روزها استفاده از تخته‌های ام‌دی‌اف (MDF) بسیار متداول شده و کاربرد وسیعی در صنایع و طراحی‌های مختلف پیدا کرده است. واژه «MDF» مخفف Medium Density Fibreboard به معنای تخته فیبری با دانسیته متوسط است. هزینه پایین، آن را به جایگزینی قوی برای چوب تبدیل کرده است. در این مقاله، جزییاتی درمورد انواع، خواص، و ساختار آن را باهم مرور می‌کنیم.

تخته فیبری با تراکم متوسط یا همان (MDF) چیست؟

واژه «MDF» مخفف Medium Density Fibreboard به معنای تخته فیبری با دانسیته متوسط است.  که در واقع از کامپوزیت وفیبرهای چوبی تشکیل شده است. چون در ساخت MDF از فیبرهای چوبی کوچک استفاده می‌شود، بافت، رگه‌ و یا حلقه‌های چوب قابل تشخیص نیستند. برای ساختن این کامپوزیت از فیبر، چسب و گرما استفاده می شود تا تخته‌ی محکمی بدست بیاید. در ساخت MDF هم چوب نرم و هم چوب سخت مصرف می‌شود. این محصول معمولا از تخته سه‌لا محکم‌تر است و به همین دلیل در ساختمان سازی بیشتر کاربرد دارد. برای این که این محصول در اثر رطوبت خراب نشود، روی آن روکش درزگیر می‌چسبد.

انواع ام‌دی‌اف (MDF)

این تخته در انواع مختلفی تولید و مصرف می‌شود:

  • تخته ام‌دی‌اف فوق سبک (ULDF)
  • ام‌دی‌اف سبز رنگ که ضد رطوبت است
  • ام‌دی‌اف سرخ یا آبی رنگ که بازدارنده آتش است

روند تولید ام‌دی‌اف (MDF)

پروسه تولید این تخته  با گذر زمان تغییرات زیادی داشته است . با پیشرفت فناوری و تکنولوژی کیفیت آن نیز افزایش پیدا کرده و مدت زمان و هزینه تولید را کاهش داده است. اگر بخواهیم یک پروسه‌ی کلی برای تولید این تخته در نظر بگیریم روند انجام کار را می‌توان به ترتیب مراحل زیر در نظر گرفت:

  • جمع آوری

قدم اول جمع‌آوری، انتخاب و اصلاح مواد اولیه خام یا باقی مانده چوب است. چوب و تخته سه‌لایه، تراشه‌ها از کارخانه‌های صنایع چوب جمع‌آوری شده و سپس خرد می شوند. اگر چوب از جنس چوب نرم (مثل اکلاپیتوس) باشد، دیگر نیازی به خرد کردن آن نیست. خرد کردن باقی مانده‌های ارگانیک،  نخاله ها را کاهش داده و باعث می‌شود محصول نهایی با کیفیت بهتری بدست آید.

  • آماده سازی چوب

با استفاده از فلزات آهنربا، ناخالصی ها حذف می‌شوند. سپس فیبرها به سمت دستگاه فرایند فشرده سازی فرستاده شده تا آب موجود در چوب گرفته شود.

  • بهبود و فشرده سازی

فرایند فشرده سازی در مراحل مختلفی انجام شده و شامل مراحل برش، ترمیم و پردازش نهایی می‌باشد. هریک از این مراحل باید با دقت کافی پیس رفته تا تخته‌های نهایی به دست آمده کیفیت لازم و کافی را داشته باشد.

  • شن ریزی قطعات

در این مرحله  قطعات آماده شن ریزی می‌شوند تا در پایان نرم باشند. پس از آن ساینده های مختلف سرامیکی مثل زیرکونیوم آلومینیا، آلومینیم اکسید مورد استفاده قرار می‌گیرند.

  • برش، کیفیت سنجی و …

قدم اول در مرحله نهایی برش است. با توجه به کیفیت مورد نظر ام‌دی‌اف، مراحل نهایی می‌تواند متفاوت باشد. صحت رنگ ها، صحت رگه های چوب و … مورد توجه قرار می‌گیرند. برای اندازه‌های مختلف برش، ابزارهای مختلفی نیز استفاده می‌شوند.

قدم دوم ، لمینت کردن تخته‌هاست. تخته فیبری به سمت دو غلتک هدایت شده و چسب به آن اضافه می‌شود. در انتها ماشین ورقه‌های لمینت را بر روی تخته‌های چسب خورده قرار داده و اضافه می کند.

مزایا و معایب MDF :

مزایا:

  • هزینه‌ی کم
  • بسیار صاف و بدون هیچ تراشه ای
  • تنوع رنگ روکش‌ها
  • برش آسان
  • متراکم‌تر و محکم‌تر از نئوپان
  • قابل تشخیص نبودن بافت های آن

معایب:

  • وزن بالا و سنگینی تخته های MDF به خاطر متراکم بودن آن
  • خود تخته ها قابلیت رنگ شدن ندارند.
  • به سرعت تیغه ها را کند می کند.

تخته سه لا چیست؟

تخته‌ی چند‌لا محصول چوبی مهندسی شده‌ای است که از صفحات روکش چوبی بوجود می‌آید. صفحات چوبی پرس و به هم متصل شده و یک قطعه ی منسجم ایجاد می‌کنند. این روش تولید cross-graining  نامیده می‌شود. این روش هم ثبات قدرت پنل را بالا می‌برد و هم میزان انبساط و انقباض را کاهش می‌دهد. درجات مختلف تخته‌های چندلایی برای مصارف مختلف به کار می‌رود. درجات تخته‌ی چندلایی تحت تأثیر عوامل زیادی از جمله نوع ورق‌های چوبی، ضخامت آنها، چسب به کار رفته و چگونگی فرآیند پرس قرار دارد. درجات پایین‌تر آن در صنعت معماری برای کف ساختمان‌ها استفاده می‌شود. درجات بالاتر آن در ساخت کابینت‌ها و طبقات استفاده می‌شود. تخته‌های چندلا از تنوع بالایی برخوردار است.بنابراین باید در انتخاب نوع آن برای ساخت مبلمان یا وسایل نصب شدنی که ساخته می‌شود، دقت کنید.

انواع تخته سه‌لا

  • چوب نرم ـ کف شیاردار
  • چوب سخت ـ کف محکم و با دوام  یا  ساخت دیوار
  • گرمسیری ـ چوب نرم با هزینه ی کم
  • تزئینی ـ رنگ کردن و کشیدن طرح روی آن آسان است
  • دریایی ـ در ساخت قایق و عرشه ی کشتی استفاده می شود
  • قابل انعطاف ـ برای قسمت های چوبی منحنی استفاده می شود
  • صنایع هوایی ـ استحکام زیاد، مقاومت در برابر گرما و رطوبت

مزایا و معایب تخته سه‌لا

مزایا:

  • در قطرهای مختلف قابل تولید است.
  • نمونه‌های متفاوت آن در دسترس است.
  • بسیار محکم است.
  • در مقابل رطوبت کمتر در معرض خرابی است.
  • قابل رنگ کردن است.
  • با VOC پایین و یا بدون VOC قابل خرید کردن است.

معایب:

  • گران تر است
  • باید لبه های آن پرداخت شود چون مشخص هستند
  • تخته سه لا معمولا خرد می شود
  • بریدن آن آسان نیست

نئوپان، MDF و درجات مختلف تخته سه لا

تفاوت اصلی بین درجات مختلف این محصولات حفره‌ها، سوراخ‌ها و گره‌ها می‌باشد. مقدار این نقص‌ها و کاری که برای ترمیم آنها لازم است، درجه ی محصول را مشخص می‌کند. نوع چسب در درجه بندی آن نقش مهمی دارد. یکی از بهترین راه‌های تشخیص درجه‌ی محصول، چک کردن مُهری با عنوان « APA، مؤسسه ی چوب مهندسی شده» است. این مهر یکی از حروف A، B،  Cیا D را دارد که بر اساس نوع استفاده‌ای که از پنل می‌شود، از انواع مختلف آن می‌توان استفاده کرد.

درجه  توصیف

A  گره های چوب جزئی و نه زیاد، نقاط برجسته و وصله های کوچک جزئی و کم رنگ

B  گره های چوب، رگه های رنگ جزئی، نقاط برجسته و تعداد کمی تکه های کوچک جزئی

C  تکه های صاف، رگه های چوب سالم و بی رنگ بودن و یا رنگ های متفاوت

D  عیوبی که باعث می شود این پنل ها جزء اجناس درجه دوم کارخانه تلقی شود.

بنابراین بهترین محصول کدام است؟

حال که با مشخصات کلی هر یه نوع محصول آشنا شدیم، بهترین انتخاب می‌تواند کدام باشد؟ انتخاب هریک از محصولات معرفی شده، کاملا به چیزی که می‌خواهید بسازید و شرایطی که از آن استفاده می کنید، بستگی دارد. ممکن است تصمیم به تعویض دکوراسیون اداری خود گرفته باشید و یا بخواهید کابینت‌های آشپزخانه خود راتغییر دهید. برای ساختن کابینت می‌توانید از هر سه نوع کامپوزیت‌های چوبی استفاده کنید. برای چهارچوب کابینت اغلب از تخته سه‌لا استفاده می‌شود. زیرا پیچ را به خوبی در خود نگه داشته و به آسانی قابل رنگ کردن است. تخته سه‌لا باعث می‌شود که وزن کابینت‌ها سبک شود ولی همچنان محکم و با دوام بماند. اما از طرف دیگر، برای ساخت یونیتی که طبقه داشته باشد، می توان از MDF استفاده کرد تا هزینه‌ی آن کمتر شود. همان طور که می‌بینید، می‌توان از هر نوع چوبی برای مصارف گوناگون استفاده کرد. مواردی که باید برای انتخاب نوع چوب در نظر داشته باشید، وزن، قدرت و استحکام، برش صاف و خرابی احتمالی در برابر رطوبت می‌باشد.